डावकिनाचा रिच्या

 हौसाबाई पाटील : संघर्ष.. संघर्ष.. संघर्ष!!! भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचा विषय आला की काही मोजकी नावं आपल्याला आठवतात, त्यामध्ये काहींचं महत्त्वाचं योगदान असतं, तर काहींचं फारसं योगदान नसताना देखील त्यांना जास्त प्रसिद्धी मिळालेली असते. मात्र देशासाठी आपल्या सर्वस्वाची होळी केलेले हजारो क्रांतिकारक असतील, ज्यांची नावं कदाचित आपल्याला ठाऊक नसतील. कदाचित काहींची नावं ठाऊक असतील मात्र त्यांनी केलेलं काम, त्याग तपशीलवार माहीत नसेल. हौसाबाई पाटील हे असंच एक नाव. क्रांतिसिंह नाना पाटलांची मुलगी म्हणून काही जणांना त्यांचं नाव ठाऊक असतं, मात्र त्यांनी आयुष्यभर केलेल्या संघर्ष आपल्याला ठाऊक नसतो. मुळात इथं “क्रांतिसिंह नाना पाटील यांनी प्रतिसरकार स्थापन केलं होतं.” एवढी एकच ओळ शाळेमध्ये शिकवली जात असताना, पुण्यामुंबईत बसलेल्या पाठ्यपुस्तक निर्मिती समितीतील अभिजन मंडळींनी किसन वीर, जी. डी. बापू लाड, नागनाथ नायकवडी यांसारख्या क्रांतिकारकांची देखील उपेक्षा केलेली असताना क्रांतिसिंहाच्या मुलीबद्दल आपण वेगळी काय अपेक्षा करणार!! मात्र आज आपल्याला डॉ.‌ शोभा शिरढोणकर यांनी हौसाबाई पाटील यांच्यावर लिह...

 भाई गणपतराव देशमुख : जगावेगळा राजकारणी. हल्ली नगरसेवक किंवा सरपंचपद मिळाल्यानंतर लगेच व्यक्तीकडे स्कॉर्पिओ, थार किंवा तत्सम गाडी आलेली असते. आमदार म्हणल्यावर त्याच्या ताफ्यात तीन-चार फॉर्चुनर, रेंजरोव्हर किंवा चार बांगडी म्हणजे ऑडी गाडी असल्याच पाहिजेत. मात्र एक असा आमदार होता, जो स्वतःची गाडी न वापरता रेल्वे आणि एसटीनं फिरायचा. बरं तो काही पहिल्यांदा आमदार झाला नव्हता, त्याने तब्बल अकरावेळा आमदार होऊन, चोपन्न वर्ष विधानसभेमध्ये जनतेची गाऱ्हाणी मांडली होती. एवढ्या प्रस्तावनामध्येच महाराष्ट्रातील लोकांना लक्षात आलं असेल की मी भाई गणपतराव देशमुख उर्फ आबांच्याबद्दल बोलत आहे. आबा त्यांच्या तत्वाचे खूपच पक्के होते. सरकारी निवासामध्ये येणारी वर्तमानपत्रं सरकारी खर्चाने येत असतं, त्यामुळे त्यांच्या रद्दीवर सरकारचा अधिकार आहे असं म्हणत आबा रद्दीचे पैसे सामान्य प्रशासन विभागामध्ये जमा करायचे. पुलोद सरकारमध्ये ते मंत्री होते तेव्हाची गोष्ट, जेव्हा त्यांना समजलं की आपलं सरकार पडलं आहे, दुसऱ्याच क्षणी त्यांनी आपली लाल दिव्याची गाडी आणि आपले सुरक्षारक्षक शासनाला परत केले होते. आबा जगावेगळे राज...

  काल मैत्रिणीशी गप्पा मारत होतो.. म्हणाली की अण्णा खूप दमते आहे नवरात्रीमध्ये.. नऊ दिवस घरातील सर्व पूजा व्यवस्थित करणे, घरातली नेहमीची कामे आहेतच, पण इथे उपवासाचे वेगळे पदार्थ करणे वगैरे.. जर हा स्त्रीशक्तीचा उत्सव असेल तर स्त्रियांना सुट्टी का नाही?? उलट त्यांनाच जास्त काम करायला लागत आहे.   तिचा प्रश्न गंभीर होता. कारण ती अतिशय देवभोळ्या घरामध्ये राहते. एका मागून एक बाळंतपणे करत चार मुलांना जन्माला घातली आहेत. तीन मुली आणि फायनली झालेला मुलगा यांचं संगोपन करते आहे. त्यामुळे आर्थिकदृष्ट्या ती नवऱ्यावरच अवलंबून आहे. तिने सगळं रामायण महाभारत करून काढलं, आसपासचे सगळे एकमेकाला आया बहिणी वरून शिव्या देतात आणि इथे नवरात्रात “माता आली, माता आली” असे म्हणतात. वंशाला दिवाच हवा म्हणून कितीही मुलं जन्माला घालायला लावतात आणि शक्तीची पूजा करतात. बायकांच्या जन्माला काही अर्थ आहे?? खूप उद्बिन्न होऊन ती विचारत होती. म्हणत होती या जगामध्ये बायका नसल्याच पाहिजेत.  तिला समजावून सांगितले की एक वेळ पुरुष नसतील तर चालतील, पण स्त्रिया नसतील तर मानववंश संपून जाईल. तिला दीनानाथ मनोहर यांच...

निळू फुले: डोंगराएवढा माणूस  ज्या काळात रविवारी संध्याकाळी दूरदर्शनवर मराठी सिनेमे दाखवले जायचे, आणि त्यांची शीर्षकं सुरू व्हायची, त्यावेळी टीव्हीपाशी जमलेल्या आयाबाया म्हणायच्या की निळू फुल्या हाय का बघ? अर्थात या निळू फुल्यावर त्यांचं प्रेम नसायचं, किंबहुना जगामध्ये सर्वात जास्त तिरस्कार ते या खलनायकाचा करत असतील. मात्र तरीही हा माणूस सिनेमामध्ये असला की तो खूप वाईट कामं करणार, नायक नायिकेची अवस्था बिकट करणार. सिनेमाच्या शेवटी नायकाला हिरोगिरी करण्याची संधी मिळणार तेव्हा या बायाबापड्यांना जास्त समाधान मिळणार. खलनायक प्रभावी असेल तरच नायकाचा प्रभाव पडणार ना! अशोक सराप, अबिता बच्चन प्रमाणे निळू फुल्या हेच नाव माझ्या लहानपणीच्या शब्दकोशात होतं. “निळकंठ कृष्णाजी फुले” हे त्यांचं नाव तसं आजही फारसं प्रसिद्ध नाही. लोकांमध्ये ते निळू फुले आणि निळूभाऊ याच नावानं प्रसिद्ध झाले.  सातारा-पुणे रस्त्यावर खंबाटकी घाटाच्या अलीकडं तुम्हाला रस्त्याच्या कडेला निळूभाऊंचा फोटो लावलेला दिसतो, ज्याच्या खाली लिहिलं आहे “मोठा माणूस!” हे संबोधन अगदी १०० टक्के खरं आहे. कलाकार म्हणून निळूभाऊ खूप मोठे ...

आजवर प्रकाशित झालेल्या आपल्या सर्व पुस्तकांची माहिती इथे आहे. .    १) सायंटिस्ट खोपडी भाग २ :  जेन झी पासून रिव्होलुशनरी जनरेशन पर्यंत      लेखक : डॉ. नितीन हांडे  विषय : वेगवेगळ्या रंगात रंगलेल्या २१ शास्त्रज्ञांचे किस्से आणि त्यांनी लावलेले शोध यांची रंजक माहिती.. वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचे वेगवेगळे पैलू मजेशीय पद्धतीने पुढे आणणारे हे पुस्तक.  न्यू इरा पब्लिकेशन. किंमत : ३०० रुपये. २) सायंटिस्ट खोपडी.. बेलपासून नोबेलपर्यंत.. लेखक : डॉ नितीन हांडे  विषय : वेगवेगळ्या रंगात रंगलेल्या २७ शास्त्रज्ञांचे किस्से आणि त्यांनी लावलेले शोध यांची रंजक माहिती.. वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचे वेगवेगळे पैलू मजेशीय पद्धतीने पुढे आणणारे हे पुस्त क.  न्यू इरा प्रकाशन             किंमत ३००/- ३) पाथमेकर्स लेखक : डॉ. नितीन हांडे विषय : लिंगभेदाच्या अडथळ्यांवर मात करून स्त्री संशोधकांसाठी नवीन रस्ता निर्माण करणाऱ्या बारा स्त्री शास्त्रज्ञांची कहाणी सकाळ प्रकाशन. किंमत : २७०/- रुपये या पुस्तकाला मराठी साहित्य ...